|
Junak M10 (1960, 1966 r.)
Pierwszy nasz Junak został kupiony w 1966 roku, na
wyprzedaży zorganizowanej przez Milicję Obywatelską w Opolu. Maszyna
dzielnie służyła do 1976 roku, kiedy to z różnych względów została
sprzedana i zastąpiona przez lżejszą i praktyczniejszą czeską "Jawkę".
Od tamtego czasu pozostały zdjęcia i wspomnienia. Z biegiem lat pojawiły
się marzenia, które zrealizowały się w 2002 roku, kiedy to nabyliśmy dwa
Junaki.
Pierwszy z nich nie przypominał motocykla: pocięta z myślą o przeróbce
na choppera rama, zdekompletowane i zużyte części w skrzynkach. Drugi to
zgodnie z ogłoszeniem "kompletny, złożony Junak w wersji eksportowej".
Na zdjęciu prezentował się okazale, jednak po bliższych oględzinach
okazało się, że wbrew zapewnieniom sprzedawcy, jest bardzo niedbale
złożony, brakuje części, a o jakiejkolwiek jeździe nie może być mowy.
Jednym słowem toporna całość obliczona na wywarcie efektu na
potencjalnym kliencie.
Na szczęście udało się sporo utargować. Trzeba
przyznać, że przynajmniej szparunki były wykonane nieźle, a malowanie
(liczne zacieki) odpowiadało kolorystyce wersji eksportowej: srebrno -
czarnej.
Obie maszyny zostały rozebrane, wyczyszczone i wypiaskowane. Aluminiowe
elementy wypolerowano. Nastąpił długi etap kompletowania brakujących
części. Na szczęście obecnie coraz łatwiej je zdobyć, oferta w tym
zakresie jest z roku na rok rozszerzana i nie brakuje w Polsce
producentów, jest też spory wybór na 'motobazarach'.
Choć Junak jest tak
popularny, nadal istnieje szereg części "nie do zdobycia", takich jak np.
metalowa osłonka na reflektor z tzw. 'daszkiem'.
Jeśli tylko coś takiego
pojawi się na bazarze, jest natychmiast kupowane i to po niebotycznej
cenie. Aż dziwi, że dotąd nikt nie wyprodukował zamiennika...
Po wypiaskowaniu rama, błotniki i inne elementy trafiły do lakiernika. W
ten sposób dwa Junaki nabrały kolorytu: czarny M10 w wersji krajowej i
srebrny M10 w wersji eksportowej. Kolejny etap to składanie
poszczególnych silnika i innych podzespołów, naciąganie szprych itd.
Ponoć Junaki ciekną, wycieki są ich wrodzoną przypadłością. Cóż, na
razie - odpukać - pod naszymi nie ma ani jednej kropelki.
Chcąc zachować oryginalną konstrukcję, nie dokonywaliśmy przeróbki
prądnicy na alternator. Prądnica po regeneracji wystarczy, tym bardziej,
że nikt nie przewiduje nocnych rajdów. Regeneracją zajmuje się zakład w
Tucholi. Trzeba przyznać, że znają się na rzeczy, a regenerowana
prądnica jest takiej jakości, o jakiej nie śniło się nawet Szczecińskiej
Fabryce Motocykli, w której urodził się Junak.
KRÓTKI FILM
Udostępniony również w serwisie Youtube pod adresem
http://pl.youtube.com/watch?v=sHQ5leKIdko
HISTORIA, OPIS MODELU
Junak to bez wątpienia najbardziej
znany motocykl powojennej Polski i jedyny wyposażony w silnik
czterosuwowy. Prace projektowe rozpoczęto w 1952 roku w Warszawie.
Wstępnie założono, że zespołem napędowym będzie silnik o poj. 500 cm3,
ostatecznie jednak pojemność ustalono na 350 cm3. Prototyp
motocykla (Junak M07) pokazano w 1954 r. na wystawie X-Lecia we
Wrocławiu i jak na te lata, motocykl był bardzo nowoczesny i niczym nie
odbiegał od innych światowych konstrukcji. Produkcję seryjną rozpoczęto
dopiero w 1957 roku w Szczecińskiej Fabryce Motocykli (SFM Szczecin).
Niestety, wtedy konstrukcja troszkę już się zestarzała i choć nie
odbiegała od innych eksploatowanych w kraju motocykli, stopniowo
motocykl ulegał modernizacji. Podniesiono stopień sprężania, zastosowano
nowy gaźnik, pełno-piastowe bębny hamulcowe. W 1960 osłonę
łańcucha i głębokie błotniki głębokie błotniki. W ten sposób od 1959
produkowano Junaka w wersji przejściowej, a w 1960 wprowadzono nowe
oznaczenie: Junak M10. Dwa lata później stosowano już nowoczesną osłonę
reflektora. W 1960 roku produkcja osiągnęła poziom 12 tys. sztuk, w 1962
wyprodukowano 50-tysięczny egzemplarz. Wtedy zaczęto stosować wydech w
postaci "cygara", znacznie cichszy od dotychczasowej "rybki". Junak
występował w trzech wersjach malowania. Na krajowy rynek w kolorze
czarnym i czerwonym ze złotymi liniami (szparunki), a na eksport w
kolorze srebrno-czarnym. Motocykl eksportowano m.in. do Iranu, Kubę oraz
w niewielkiej ilości do Stanów Zjednoczonych. Być może kilka egzemplarzy
pomalowano na kolor kremowy lub biały, ale są to niepotwierdzone
informacje.
Na bazie Junaka powstało szereg odmian: z wózkiem bocznym, rajdowa,
crossowa i dwie towarowe. Pracowano nad wersjami rozwojowymi Junaka: M13
z projektowanym nowym silnikiem S-130 i S-131 oraz M14 z dwucylindrowym
S-132. Produkcji tych modeli nigdy nie rozpoczęto. Powstało kilka
motocykli wyposażonych w silnik o poj. 500 cm3. W 1966 roku
zakończono produkcje Junaka, przemawiały za tym względny nieopłacalności
produkcji oraz spadek popytu, wywołany panującą w tym czasie modą na
motocykle dwusuwowe i skutery. Następcą Junaka, posiadającym pewne
rozwiązania przejęte z projektowanego modelu M14 został motocykl SHL M17
Gazela.
Silnik Junaka próbowano zastosować w małym samochodzie Smyk (1957 r.), a
wersję rozwojową w prototypie Syrena Sport (1960 r.). W 2001 roku
reaktywowano markę, produkując Junaka Millenium jako popularnego
choppera na licencji koreańskiej, niestety, z nieprzystającym troszkę do
charakteru maszyny wysokoobrotowym silnikiem.
Junak, szczególnie model M10, należy obecnie do najpopularniejszych 'weteranów' na polskich
drogach i dobrze poskładany, przy odpowiedniej eksploatacji, służy lata
pokonując długie trasy w Polsce i Europie. Pięknie odrestaurowane
egzemplarze można spotkać w Czechach, na Węgrzech oraz w Niemczech - w
Berlinie istnieje klub posiadaczy Junaka.
 |
Produkcja:
Okres produkcji Junaka M10:
Wyprodukowano: egz.
Ówczesna cena:
Dane techniczne:
Silnik typ SO3
czterosuwowy., jednocylindrowy, górnozaworowy, chłodzony
powietrzem
Pojemność: 349 500 cm3
Moc: PS przy 6000 obr/min
Stopień sprężania: 7 : 1
maksymalny moment obrotowy przy 3800 obr/min. 2,8 kGm
Gaźnik typ GM26U1, średnica gardzieli 26 mm
Pompa olejowa zębata
Przełożenia skrzyni biegów: 3,04 / 1,97 / 1,296 / 1,00
Przełączanie biegów nożne
Przeniesienie napędu: łańcuch rolkowy dwurzędowy
Rozruch nożny
Prądnica P9a o mocy 45W i napięciu 6V
Akumulator 6V 14Ah
Hamulce bębnowe
Felgi / opony: 1,85 x 19" / 3,50 x 19"
Zawieszenie: przód teleskopy, tył teleskopy na wahaczu
Wymiary i masy:
Dł. / szer. / wys.: 2172 / 740 / 1095 mm
Rozstaw osi: 1417 mm
Ciężar (z wyposażeniem, bez paliwa / dopuszczalne obciąż.) 170 /
200 kg
Dane eksploatacyjne:
Zbiornik paliwa: 17 l
Spalanie przy szybkości 65 km/h ok. 3,5 l /100 km (4,5-6 l/100
km z wózkiem)
Prędkość maksymalna: 125 km/h (85 km/h z wózkiem bocznym) |
POLECANE STRONY:
________________
Wszelkie prawa do użytych na stronie zasobów należą do ich właścicieli. Użyte wyłącznie w celach informacyjnych znaki firmowe i/lub towarowe są chronione stosownymi prawami.
|
